Peranan Gendang dalam Hikayat Pahang

Home » Fokus » Peranan Gendang dalam Hikayat Pahang

Teks HASRINA BAHARUM

Gendang ialah sejenis alat muzik tradisional Melayu yang diperbuat daripada kayu bulat panjang yang berongga dan direntang dengan kulit serta mampu menghasilkan bunyi apabila dipukul. Gendang mempunyai variasi saiz dengan nama tersendiri, seperti rebana untuk gendang kecil dan redap untuk gendang bersaiz sederhana dan besar. Menurut Mohamed Ghouse Nasuruddin, hanya terdapat empat jenis gendang yang termasuk dalam ensembel muzik Melayu, iaitu gendang, gedombak, geduk dan rebana.

Walaupun gendang dikatakan mempunyai pengaruh daripada tradisi kebudayaan agama Hindu dari India, Mohamed Ghouse menjelaskan bahawa masyarakat Melayu kemudiannya telah mengubahsuai penciptaan alat muzik tersebut sesuai dengan kebudayaan tempatan sehingga membentuk cirinya yang tersendiri. Pada suatu masa dahulu, gendang bukan sahaja menjadi alat kebesaran dan simbol kedaulatan dalam kesultanan Melayu, tetapi mempunyai peranan penting sebagai alat komunikasi bagi menyampaikan mesej tertentu kepada masyarakat.

Dalam Hikayat Pahang, misalnya, dipaparkan bahawa paluan gendang menjadi medium perantaraan yang menggambarkan mesej tentang hubungan diplomatik antara dua buah kerajaan. Paluan gendang digambarkan menjadi simbol penghormatan daripada seseorang raja Melayu untuk menyambut ketibaan delegasi daripada kerajaan yang lain. Dalam suatu episod, Bendahara Seri Maharaja Ali dari Pahang disambut dengan paluan kompang oleh Sultan Lingga ketika dia tiba untuk meraikan majlis pengangkatan gelaran puteranya, Sultan Mahmud Muzaffar Syah. Perkara ini dijelaskan oleh pengarang menerusi petikan yang berikut, dalam Hikayat Pahang yang diselenggarakan oleh Kalthum Jeran:

Dua hari dua malam angkatan Datuk Bendahara Seri Maharaja Ali pun sampai(lah) ke Lingga, masuk dengan bebasnya. Sekaliannya memukul gong gendang. Maka kenaikan pun dilabuh sauh. Maka dengan segeranya Datuk Bendahara Seri Maharaja Ali berangkat naik ke darat diiringkan orang besar-besar, Perdana Menteri menghadap Yang Maha Mulia ke balairung; …

****

Artikel ini dipetik dari Dewan Budaya Bil.3 2017

Posted in: Fokus

Hantar Maklum Balas Anda